مير محمد اكبر بن محمد شاه ارزانى
مقدمه و فهرست 90
طب اكبرى ( فارسى )
[ 1676 ] هفتم : سقطه و ضربهيى كه بر عضله افتد . [ 1677 ] فايده : فسخ عضله ، تفرق الاتصال وسط عضله را گويند . [ 1678 ] هشتم : سقطه و ضربهيى كه بر عصب افتد . [ 1679 ] نهم : سقطه و ضربهيى كه بر مفصل افتد . [ 1680 ] فايده : سقطه و ضربهء عصب ، اى بسا به التواء و صلابت آن بيانجامد . [ 1681 ] فصل هفدهم : در تدبير كسى كه تازيانه يا چوب خورده است و بدان سبب گوشت بدن او در زير پوست از هم بپاشد . [ 1682 ] فصل هجدهم : فى الكسر و الخلع و الوهن و الوهى ؛ يعنى شكستگى و از جا دررفتگى . [ 1683 ] قسم اول : در كسر ؛ يعنى شكستگىها و روش جوش دادن و بستن آنها . [ 1684 ] انتباه : استخوان در غير سن طفوليت جوش كامل نمىخورد لذا بايد پرهيزات لازم را مراعات نمود تا دوباره نشكند . [ 1685 ] تدبير شكستگىهايى كه با ورم همراه باشد . [ 1686 ] فايده : مدت زمان لازم براى جوش خوردن انواع شكستگىها . [ 1687 ] انتباه : اشاره به ديرجوش بودن استخوان افراد صفراوى و ذكر اغذيهء مناسب جهت جوش خوردن سريع استخوان . [ 1688 ] فايده : روش شكانيدن استخوانى كه به صورت كج جوش خورده باشد . [ 1689 ] قسم دوم : در خلع ؛ يعنى از جا دررفتن كامل استخوان از مفصل . [ 1690 ] فايده : روش اصلاح جدا شدن گوشت و پوست در شكستگى و از جا دررفتگى . [ 1691 ] نوع اول : دررفتگى فك . [ 1692 ] نوع دوم : دررفتگى ترقوه ( چنبر گردن ) . [ 1693 ] نوع سوم : دررفتگى منكب ( دوش ) . [ 1694 ] نوع چهارم : دررفتگى مرفق ( آرنج ) . [ 1695 ] نوع پنجم : دررفتگى ساعد و انگشتان دست . [ 1696 ] نوع ششم : دررفتگى مهرههاى پشت و گردن . [ 1697 ] نوع هفتم : دررفتگى مفصل سرين . [ 1698 ] نوع هشتم : دررفتگى زانو . [ 1699 ] نوع نهم : دررفتگى مچ پا . [ 1700 ] فايده : دررفتگى انگشتان پاها . [ 1701 ] قسم سوم : در وثى ؛ يعنى از جا دررفتن ناقص استخوان از مفصل . [ 1702 ] قسم چهارم : در وهن و وهى ؛ كه هر دو همان كوفتگى استخوان و گوشت و رباط آن است . [ 1703 ] فايده : استرخاى مفاصل ، آنها را مستعد دررفتگى مىكند .